Kinderopvang en Zieke Kinderen: Wat Zijn de Regels?

Je kind wordt wakker met een rood hoofd, hangt een beetje en voelt warm aan. De thermometer bevestigt het: verhoging. En dan begint het dilemma. Mag je kind naar de kinderopvang? Moet je thuisblijven van je werk? En hoe zit het als je kind op de opvang ziek wordt? In dit artikel bespreken we de regels, de richtlijnen van het RIVM en de GGD, en geven we praktische tips voor werkende ouders.

De basisregel: wanneer moet je kind thuisblijven?

De meeste kinderopvangorganisaties hanteren de richtlijnen van het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) en de GGD. De basisregel is helder: een kind mag niet naar de opvang als het te ziek is om deel te nemen aan de normale dagactiviteiten of als het een besmettelijke ziekte heeft die een risico vormt voor andere kinderen en medewerkers.

Concreet betekent dit dat je kind thuisblijft bij:

• Koorts boven de 38,5 graden Celsius (rectaal gemeten) — dit is een veelgebruikte richtlijn, maar verschilt per locatie
• Braken: meer dan tweemaal in de afgelopen 24 uur
• Diarree: drie of meer waterdunne ontlastingen in de afgelopen 24 uur
• Besmettelijke ziektes in de acute fase (afhankelijk van de ziekte)
• Ooginfectie met pus (etterige oogontsteking)
• Een kind dat zichtbaar te ziek is om mee te doen met de groep

Belangrijk: elk kinderdagverblijf, BSO of gastouder kan aanvullende huisregels hebben. Controleer altijd het ziektebeleid van jouw opvanglocatie. Via KinderopvangGids vind je snel een overzicht van kinderopvanglocaties in jouw buurt.

RIVM-richtlijnen: wat zegt de wetenschap?

Het RIVM heeft uitgebreide richtlijnen opgesteld voor kinderopvanglocaties over infectieziekten. Deze richtlijnen worden regelmatig bijgewerkt en vormen de basis van het ziektebeleid bij de meeste opvangorganisaties.

De kernpunten uit de RIVM-richtlijn zijn:

1. Koorts alleen is geen reden om thuis te blijven, mits het kind zich verder goed voelt en normaal kan functioneren in de groep. In de praktijk hanteren veel locaties toch de grens van 38,5 graden als praktische richtlijn.

2. Besmettelijkheid verschilt per ziekte. Bij sommige ziektes is een kind al besmettelijk voordat de symptomen zichtbaar zijn. Thuisblijven heeft dan weinig zin voor het beperken van verspreiding.

3. Antibiotica zijn geen reden om thuis te blijven. Als een kind antibiotica krijgt, maar zich verder goed genoeg voelt om deel te nemen aan de groep, mag het gewoon naar de opvang. Wel moet het kinderdagverblijf op de hoogte zijn van de medicatie.

4. Hygieneprotocol is de eerste verdedigingslinie. Goed handen wassen, snottebellen afvegen en hygieneregels bij het verschonen zijn effectiever dan zieke kinderen thuishouden.

Veelvoorkomende kinderziektes: wel of niet naar de opvang?

Foto: Gustavo Fring via Pexels

Hieronder bespreken we de meest voorkomende ziektes bij jonge kinderen en de regels die gelden voor de kinderopvang.

Waterpokken (varicella)

Waterpokken is een van de meest besmettelijke kinderziektes. Kinderen krijgen jeukende blaasjes over het hele lichaam, soms in combinatie met koorts.

• Thuisblijven? Volgens de RIVM-richtlijn hoeft een kind met waterpokken niet per se thuis te blijven, mits het zich goed genoeg voelt. Het kind is namelijk al besmettelijk voordat de blaasjes zichtbaar zijn.
• In de praktijk: Veel locaties vragen ouders toch om hun kind thuis te houden totdat de blaasjes zijn ingedroogd, omdat het kind zich vaak niet lekker voelt en extra verzorging nodig heeft.

Hand-voet-mondziekte

Deze virusinfectie veroorzaakt blaasjes in de mond, op handen en voeten. Het is bijzonder besmettelijk en komt vooral voor bij kinderen onder de 5 jaar.

• Thuisblijven? Niet verplicht volgens de RIVM-richtlijn, tenzij het kind koorts heeft of te ziek is om mee te doen.
• In de praktijk: Kinderen met pijnlijke blaasjes in de mond willen vaak niet eten of drinken en zijn daardoor te ongelukkig om naar de opvang te gaan.

Oorontsteking

Een oorontsteking is pijnlijk, maar niet besmettelijk. Kinderen met een oorontsteking mogen in principe naar de opvang.

• Thuisblijven? Alleen als het kind koorts heeft boven de 38,5 graden of duidelijk te veel pijn heeft om deel te nemen aan de groep.
• Medicatie: Als de huisarts oordruppels of pijnstillers heeft voorgeschreven, moet je dit doorgeven aan het kinderdagverblijf. Zie ook het kopje over medicatiebeleid verderop.

Kinkhoest

Kinkhoest is een ernstige en zeer besmettelijke luchtweginfectie die gevaarlijk kan zijn voor baby's.

• Thuisblijven? Ja, totdat het kind 5 dagen antibiotica heeft gehad of totdat de hoestbuien aanzienlijk verminderd zijn.
• Meldingsplicht: De opvanglocatie is verplicht om kinkhoest te melden bij de GGD.

RS-virus

Het RS-virus (respiratoir syncytieel virus) veroorzaakt luchtweginfecties en komt vooral in de wintermaanden voor. Voor de meeste kinderen is het onschuldig, maar voor baby's kan het ernstig zijn.

• Thuisblijven? Alleen als het kind te ziek is om deel te nemen. Het RS-virus is al besmettelijk voordat symptomen optreden, dus thuisblijven voorkomt verspreiding niet.
• Let op: Bij baby's jonger dan 3 maanden of premature baby's is extra alertheid geboden. Neem bij twijfel contact op met de huisarts.

Schurft, luizen en wormen

• Schurft: Kind moet thuisblijven tot 24 uur na de start van de behandeling.
• Hoofdluis: Het kind mag naar de opvang, mits er behandeld wordt. De opvanglocatie moet ouders informeren over een luizenuitbraak.
• Wormen (aarsmaden): Het kind mag naar de opvang. Behandeling thuis is voldoende.

Verkoudheid en hoesten

Een gewone verkoudheid is geen reden om thuis te blijven. Kinderen op de kinderopvang zijn gemiddeld 8 tot 12 keer per jaar verkouden. Het hoort bij de opbouw van het immuunsysteem.

• Thuisblijven? Nee, tenzij het kind koorts heeft, te moe is om mee te doen, of aanhoudend moet hoesten waardoor het niet kan slapen of eten.

Medicatiebeleid op de kinderopvang

Het toedienen van medicijnen op de kinderopvang is aan strenge regels gebonden.

Wanneer mag de opvang medicijnen geven?

• Alleen met een schriftelijke toestemming van de ouders (medicatieformulier)
• Bij voorkeur met een doktersvoorschrift (sommige locaties eisen dit)
• Het medicatieformulier vermeldt: naam van het kind, naam van het medicijn, dosering, toedieningstijden en duur van het gebruik
• Paracetamol wordt door sommige locaties gegeven bij koorts, maar dit beleid verschilt per organisatie. Vraag dit altijd na.

Antibioticabeleid

Als je kind antibiotica krijgt, mag het naar de opvang zodra het zich goed genoeg voelt om mee te doen. De meeste locaties vragen ouders om de antibioticakuur zelf thuis te geven (voor schooltijd en na schooltijd). Als een tussendosis nodig is, moet je het medicatieformulier invullen.

Wat gebeurt er als je kind ziek wordt op de opvang?

Ondanks alle voorzorgsmaatregelen kan je kind tijdens de opvangdag ziek worden. Hoe gaat het kinderdagverblijf daarmee om?

De procedure

1. Signalering: De pedagogisch medewerker merkt dat je kind niet lekker is (koorts, braken, hangerig gedrag).
2. Temperatuur meten: Er wordt koorts gemeten. Bij koorts boven de 38,5 graden nemen ze contact met je op.
3. Contact met ouders: Je wordt gebeld met het verzoek om je kind op te halen. De meeste locaties vragen om je kind binnen een uur op te halen.
4. Tussentijdse opvang: In de tussentijd wordt je kind apart verzorgd, krijgt het extra aandacht en rust.
5. Overdracht: Bij het ophalen krijg je een mondelinge en soms schriftelijke overdracht van de symptomen.

Wie wordt er gebeld?

Het kinderdagverblijf belt in de volgende volgorde:

• Eerst de primaire contactpersoon (meestal een van de ouders)
• Daarna de tweede contactpersoon (andere ouder of familielid)
• Tot slot het noodcontact dat je bij inschrijving hebt opgegeven

Zorg dat je contactgegevens en die van je noodcontact altijd actueel zijn. Geef wijzigingen direct door aan de opvang.

Meldingsplicht bij besmettelijke ziektes

Kinderopvanglocaties zijn wettelijk verplicht om bepaalde infectieziektes te melden bij de GGD. Het gaat onder andere om:

• Kinkhoest
• Mazelen
• Meningokokkenziekte
• Hepatitis A
• Rode hond
• Bof

Bij een melding schakelt de GGD een arts in die adviseert over maatregelen om verdere verspreiding te voorkomen. Als ouder word je geinformeerd als er een meldingsplichtige ziekte op de opvang is vastgesteld.

Daarnaast informeren veel locaties ouders ook bij niet-meldingsplichtige ziektes, zoals waterpokken of hand-voet-mondziekte. Dit doen zij via een brief, e-mail of bericht in de ouder-app.

Tips voor werkende ouders

Een ziek kind terwijl je moet werken is een van de lastigste situaties voor ouders met jonge kinderen. Deze tips helpen je om beter voorbereid te zijn.

Maak vooraf een noodplan

Bespreek met je partner, familie of buren wie beschikbaar is als je kind niet naar de opvang kan. Een lijst met namen en telefoonnummers scheelt kostbare tijd in een stressvolle ochtend. Denk aan:

• Grootouders of andere familieleden die overdag beschikbaar zijn
• Buren of bevriende ouders die bereid zijn om bij te springen
• Oppasservices die op korte termijn beschikbaar zijn

Ken je rechten als werknemer

In Nederland heb je recht op calamiteitenverlof als je kind plotseling ziek wordt en er geen alternatieve opvang beschikbaar is. Dit verlof is bedoeld om de eerste noodsituatie op te vangen (meestal een halve dag tot een dag) en is volledig doorbetaald.

Daarnaast bestaat er kortdurend zorgverlof: je mag maximaal twee weken per jaar (70% doorbetaald) opnemen om voor een ziek kind te zorgen. Controleer je cao voor eventuele aanvullende regelingen.

Overweeg thuiswerken

Bespreek met je werkgever of thuiswerken een optie is als je kind licht ziek is. In veel gevallen kan een kind met een verkoudheid of lichte koorts prima op de bank liggen terwijl jij aan het werk bent. Dit is niet ideaal, maar kan een oplossing zijn als er geen andere opvang is.

Wees eerlijk naar de opvang

Het kan verleidelijk zijn om je kind een paracetamolletje te geven en toch naar de opvang te brengen. Maar dit is niet eerlijk tegenover de medewerkers en de andere kinderen. Een ziek kind heeft extra aandacht nodig, en als de koorts terugkomt zodra de paracetamol uitwerkt, word je alsnog gebeld om je kind op te halen.

Wees open en eerlijk naar de leidsters. Zij begrijpen het dilemma van werkende ouders en denken graag mee over oplossingen.

Voorkomen is beter dan genezen

Foto: Ketut Subiyanto via Pexels

Je kunt niet voorkomen dat je kind ziek wordt, maar je kunt het risico verkleinen:

• Goede handhygiene: Leer je kind zo vroeg mogelijk handen wassen. Dit is de effectiefste manier om infecties te voorkomen.
• Gezonde voeding: Een gevarieerd dieet met voldoende groenten, fruit en vezels ondersteunt het immuunsysteem.
• Voldoende slaap: Uitgeruste kinderen zijn weerbaarder tegen infecties.
• Vaccinaties: Volg het Rijksvaccinatieprogramma. Dit beschermt je kind en de groep tegen ernstige infectieziektes.
• Ventilatie: Goed geventileerde ruimtes verminderen de verspreiding van luchtweginfecties. Vraag je opvanglocatie naar hun ventilatiebeleid.

Op zoek naar een kinderopvanglocatie met een goed hygienebeleid? Vergelijk locaties in de grote steden:

• Kinderopvang in Amsterdam
• Kinderopvang in Rotterdam
• Kinderopvang in Den Haag
• Kinderopvang in Utrecht

Bekijk ook de wijzigingen in de kinderopvangtoeslag zodat je weet hoeveel je betaalt voor de dagen dat je kind wel naar de opvang gaat.

Veelgestelde vragen

Mag mijn kind met koorts naar de kinderopvang?

Dat hangt af van de hoogte van de koorts en hoe je kind zich voelt. De meeste locaties hanteren een grens van 38,5 graden Celsius (rectaal gemeten). Heeft je kind lichte verhoging maar speelt het verder normaal? Dan mag het in veel gevallen gewoon naar de opvang. Heeft je kind hoge koorts en is het hangerig? Dan hoort het thuis.

Krijg ik mijn geld terug als mijn kind ziek is?

In de regel niet. De meeste kinderopvangcontracten werken met vaste dagen en vaste tarieven, ongeacht of je kind aanwezig is. Sommige locaties bieden de mogelijkheid om een ruildag in te zetten, maar dit is geen garantie. Controleer de voorwaarden in je opvangcontract. De kinderopvangtoeslag wordt ook gewoon doorbetaald over ziektedagen.

Hoe snel moet ik mijn kind ophalen als het ziek wordt op de opvang?

De meeste kinderopvanglocaties vragen ouders om hun kind binnen een uur op te halen nadat ze zijn gebeld. In de tussentijd wordt je kind apart verzorgd en krijgt het extra aandacht en rust. Zorg ervoor dat je altijd bereikbaar bent en dat de opvang een actueel noodcontactnummer heeft.

Mag het kinderdagverblijf paracetamol geven aan mijn kind?

Dit verschilt per locatie. Sommige kinderdagverblijven geven paracetamol bij koorts, mits ouders vooraf schriftelijk toestemming hebben gegeven. Andere locaties geven principieel geen paracetamol en bellen de ouders bij koorts. Vraag bij inschrijving naar het medicatiebeleid en vul het medicatieformulier in als je wilt dat de opvang paracetamol mag geven.

Wanneer mag mijn kind weer naar de opvang na ziekte?

De vuistregel is: je kind mag terug zodra het 24 uur koortsvrij is (zonder koortsverlagers) en goed genoeg is om deel te nemen aan de dagelijkse activiteiten. Bij besmettelijke ziektes gelden soms aanvullende regels, zoals 48 uur symptoomvrij na braken of diarree. Raadpleeg het ziektebeleid van je opvanglocatie of neem contact op met de pedagogisch medewerkers als je twijfelt.

Tot slot

Ziekte hoort bij het leven met jonge kinderen, zeker als ze naar de kinderopvang gaan. Het immuunsysteem van je kind bouwt zich op door blootstelling aan virussen en bacterien. Dat is vervelend op de korte termijn, maar goed voor de gezondheid op de lange termijn.

Ken de regels van je opvanglocatie, maak een noodplan voor zieke dagen en wees open in de communicatie met de pedagogisch medewerkers. Zo zorg je samen voor het welzijn van je kind.

Op zoek naar een kinderopvanglocatie die bij jouw gezin past? Via KinderopvangGids doorzoek je alle geregistreerde kinderopvanglocaties in Nederland. Vergelijk locaties op type opvang, beoordelingen en locatie, en vind de beste opvang in jouw buurt.