Kinderdagverblijf of Gastouder: Welke Opvang Past bij Jouw Gezin?

Als ouder in Nederland heb je keuze uit verschillende vormen van kinderopvang. De twee meest voorkomende opties voor kinderen van 0 tot 4 jaar zijn het kinderdagverblijf (KDV) en de gastouder. Beide vormen zijn geregistreerd in het Landelijk Register Kinderopvang, staan onder toezicht van de GGD, en komen in aanmerking voor kinderopvangtoeslag. Maar de verschillen zijn groot: van de groepsgrootte en de kosten tot de flexibiliteit en het pedagogisch klimaat.

In dit artikel zetten we de twee opvangvormen naast elkaar, zodat je een weloverwogen keuze kunt maken die past bij jouw gezin, je werkritme en de behoeften van je kind.

Kinderdagverblijf: hoe werkt het?

Een kinderdagverblijf is een professionele opvanglocatie waar kinderen van 0 tot 4 jaar worden opgevangen in groepen. De opvang vindt plaats in een speciaal ingericht pand met speelruimtes, slaapkamers en buitenspeelplaatsen. De kinderen worden begeleid door gediplomeerde pedagogisch medewerkers.

Kenmerken van het kinderdagverblijf

• Groepsgrootte: Maximaal 12 tot 16 kinderen per groep, afhankelijk van de leeftijdssamenstelling
• Beroepskracht-kindratio: Wettelijk vastgelegd; voor baby's (0-1 jaar) geldt 1 medewerker op 3 kinderen, voor peuters (2-3 jaar) 1 op 6 tot 8
• Openingstijden: Doorgaans maandag tot en met vrijdag, van 7:00 tot 18:30 uur
• Personeel: Gediplomeerde pedagogisch medewerkers (minimaal MBO-3 of SPW-3)
• Locatie: Speciaal ingericht pand dat voldoet aan strenge veiligheidseisen
• Pedagogisch beleid: Vastgelegd beleidsdocument, gebaseerd op een van de erkende pedagogische visies

Voordelen van het kinderdagverblijf

Het kinderdagverblijf biedt kinderen een gestructureerde omgeving met een vast dagprogramma. Kinderen leren samenspelen met leeftijdsgenoten, wat belangrijk is voor hun sociale ontwikkeling. Er is altijd een team van medewerkers aanwezig, waardoor de continuiteit gewaarborgd is als een leidster ziek is of op vakantie gaat. Daarnaast beschikken de meeste kinderdagverblijven over uitgebreide speelfaciliteiten, zowel binnen als buiten.

Nadelen van het kinderdagverblijf

De grotere groep betekent meer prikkels voor je kind, wat vooral voor gevoelige kinderen of jonge baby's overweldigend kan zijn. De openingstijden zijn minder flexibel: je moet je houden aan vaste breng- en haaltijden. Bovendien liggen de uurtarieven bij een kinderdagverblijf gemiddeld hoger dan bij een gastouder. En dan zijn er de wachtlijsten: vooral in de Randstad kun je maanden tot soms meer dan een jaar wachten op een plek. Lees onze tips om sneller van de wachtlijst af te komen als dit op jou van toepassing is.

Gastouderopvang: hoe werkt het?

Foto: Nikita Nikitin via Pexels

Bij gastouderopvang vangt een gastouder kinderen op in een huiselijke omgeving, meestal bij de gastouder thuis of soms bij de ouders thuis. Een gastouder werkt altijd via een geregistreerd gastouderbureau, dat toezicht houdt op de kwaliteit en de administratieve afhandeling verzorgt.

Kenmerken van gastouderopvang

• Groepsgrootte: Maximaal 6 kinderen tegelijk, waarvan maximaal 4 onder de 2 jaar (inclusief eigen kinderen van de gastouder)
• Beroepskracht-kindratio: 1 gastouder op maximaal 6 kinderen
• Openingstijden: In overleg met de gastouder; vaak flexibeler dan een KDV, inclusief mogelijkheden voor vroege ochtenden, avonden of weekenden
• Personeel: De gastouder zelf, met een certificaat voor EHBO bij kinderen en vaak aanvullende opleidingen
• Locatie: Het huis van de gastouder (moet voldoen aan veiligheidseisen en is goedgekeurd door de GGD) of het huis van de vraagouder
• Pedagogisch beleid: Vastgelegd via het gastouderbureau, maar in de praktijk meer op maat en persoonlijker

Voordelen van gastouderopvang

De kleinere groep betekent meer persoonlijke aandacht voor je kind. De huiselijke sfeer is herkenbaar en kan de overgang van thuis naar opvang makkelijker maken. Gastouders zijn doorgaans flexibeler met opvangtijden, wat ideaal is voor ouders met onregelmatige werktijden. De wachtlijsten zijn bij gastouders over het algemeen korter dan bij kinderdagverblijven. En het uurtarief is in veel gevallen lager.

Nadelen van gastouderopvang

De afhankelijkheid van een persoon is het grootste risico: als de gastouder ziek is, moet je zelf een oplossing zoeken, tenzij het gastouderbureau vervanging regelt. De sociale omgeving is kleiner, waardoor je kind minder leeftijdsgenoten om zich heen heeft. De faciliteiten (speeltoestellen, buitenruimte) zijn beperkter dan bij een kinderdagverblijf. En de kwaliteit kan meer varieren, omdat de opvang afhankelijk is van de individuele gastouder.

Vergelijkingstabel: kinderdagverblijf vs. gastouder

Kenmerk	Kinderdagverblijf	Gastouder
Groepsgrootte	12-16 kinderen per groep	Maximaal 6 kinderen
Gemiddeld uurtarief	9,00 - 11,00 per uur	7,00 - 9,50 per uur
Maximumuurtarief toeslag (2026)	11,23 per uur	8,49 per uur
Openingstijden	Vast (7:00-18:30)	Flexibel, in overleg
Vervanging bij ziekte	Altijd geregeld	Niet altijd beschikbaar
Wachtlijst	Vaak lang (6-18 maanden)	Meestal korter
Toezicht	GGD-inspectie jaarlijks	GGD-inspectie jaarlijks
Kinderopvangtoeslag	Ja	Ja (via gastouderbureau)
Bureaukosten	Nee	Ja (circa 0,50-1,50 per uur)
Pedagogisch medewerkers	Gediplomeerd team	Individuele gastouder
Buitenruimte	Eigen speelplaats	Tuin of nabijgelegen speeltuin
Maaltijden	Inbegrepen of bijbetalen	In overleg met gastouder
Opvang in het weekend	Zelden	Soms mogelijk
Wenperiode	Standaard (2-4 keer)	Op maat, flexibel

Kosten vergeleken

De kosten zijn voor veel ouders een doorslaggevende factor. Laten we de financiele kant nader bekijken.

Uurtarieven

Het gemiddelde uurtarief bij een kinderdagverblijf ligt in 2026 tussen de 9,00 en 11,00 euro per uur, afhankelijk van de locatie, de stad en de aangeboden faciliteiten. In de grote steden liggen de tarieven hoger dan in landelijke gebieden. Bij een gastouder varieert het uurtarief doorgaans tussen de 7,00 en 9,50 euro per uur, exclusief de kosten van het gastouderbureau (circa 0,50 tot 1,50 euro per uur).

Kinderopvangtoeslag

Beide opvangvormen komen in aanmerking voor kinderopvangtoeslag, maar het maximumuurtarief waarover je toeslag ontvangt verschilt. In 2026 geldt voor kinderdagverblijven een maximumuurtarief van 11,23 euro, voor gastouderopvang is dit 8,49 euro. Dit betekent dat bij een gastouder het gehele tarief vaak binnen het maximumtarief valt, terwijl je bij een duurder kinderdagverblijf mogelijk boven het maximum uitkomt en het verschil zelf moet bijbetalen.

Lees meer over de kinderopvangtoeslag en de wijzigingen voor 2026 in ons uitgebreide artikel.

Netto kosten: een rekenvoorbeeld

Stel: je hebt een gezamenlijk toetsingsinkomen van 60.000 euro en je eerste kind gaat 3 dagen per week naar de opvang (10 uur per dag, 52 weken per jaar).

Kinderdagverblijf (uurtarief 10,00 euro):

• Bruto kosten per maand: circa 1.300 euro
• Kinderopvangtoeslag (circa 82%): circa 1.066 euro
• Netto kosten per maand: circa 234 euro

Gastouder (uurtarief 8,00 euro + 1,00 euro bureau):

• Bruto kosten per maand: circa 1.170 euro (opvang + bureau)
• Kinderopvangtoeslag (circa 82% over 8,00 euro): circa 853 euro
• Netto kosten per maand: circa 317 euro

Dit voorbeeld laat zien dat ondanks het lagere uurtarief, de netto kosten bij een gastouder niet altijd lager uitvallen. Dit komt doordat de toeslag bij het KDV over een hoger maximumuurtarief wordt berekend. De daadwerkelijke netto kosten hangen sterk af van je inkomen, het aantal opvanguren en de specifieke tarieven in jouw situatie.

Toezicht en kwaliteit

Beide opvangvormen vallen onder dezelfde Wet kinderopvang en worden jaarlijks geinspecteerd door de GGD. De inspectie toetst op veiligheid, gezondheid, pedagogisch beleid, en de beroepskwalificaties van het personeel. Inspectierapporten zijn openbaar en kun je raadplegen via het Landelijk Register Kinderopvang of via KinderopvangGids.

Bij een kinderdagverblijf is het toezicht zichtbaarder: er is een team van medewerkers, een locatiemanager, en vaak een pedagogisch coach. Bij een gastouder verloopt het toezicht via het gastouderbureau, dat regelmatig huisbezoeken doet en de gastouder begeleidt. Beide systemen hebben voor- en nadelen. Het professionele kader van een KDV biedt meer structurele waarborgen, terwijl de persoonlijke relatie met een gastouder soms leidt tot meer betrokkenheid en maatwerk.

Welke opvang past bij jouw gezin?

Foto: Nikita Nikitin via Pexels

De beste keuze hangt af van jouw specifieke situatie. Hier zijn een aantal scenario's die je kunnen helpen bij het kiezen.

Kies eerder voor een kinderdagverblijf als:

• Je kind baat heeft bij veel sociale interactie met leeftijdsgenoten
• Je waarde hecht aan een gestructureerd dagprogramma met vaste activiteiten
• Je zekerheid wilt over vervanging bij ziekte van personeel
• Je kind ouder is dan 1 jaar en goed omgaat met prikkels
• Je werkgever een vast werkschema hanteert met reguliere kantoortijden
• Je bewust kiest voor een pedagogische visie die het KDV uitdraagt

Kies eerder voor een gastouder als:

• Je kind jonger is dan 1 jaar en baat heeft bij een rustige, huiselijke omgeving
• Je flexibele opvangtijden nodig hebt (onregelmatige diensten, vroege ochtenden, avonden)
• Je kind gevoelig is voor grote groepen of veel prikkels
• Je de voorkeur geeft aan persoonlijke, een-op-een aandacht
• Je de wachttijd op een kinderdagverblijf niet kunt overbruggen
• Je bewust kiest voor kleinschalige opvang in een gezinsomgeving

De combinatie

Steeds meer ouders kiezen voor een combinatie: bijvoorbeeld twee dagen kinderdagverblijf en een dag gastouder. Dit geeft je kind de sociale interactie van een groep, aangevuld met de rust van kleinschalige opvang. Beide dagen komen in aanmerking voor kinderopvangtoeslag, mits beide locaties geregistreerd staan in het Landelijk Register Kinderopvang.

Hoe vind je de juiste locatie?

Ongeacht welke opvangvorm je kiest, het is belangrijk om meerdere locaties te bezoeken en te vergelijken. Let hierbij op:

• Sfeer en uitstraling: Voel je je welkom? Zien de kinderen er blij uit?
• Pedagogisch beleid: Sluit de visie aan bij jouw opvoedstijl?
• Praktische zaken: Openingstijden, bereikbaarheid, parkeergelegenheid
• Communicatie: Hoe wordt je op de hoogte gehouden van de dag van je kind?
• GGD-inspectierapport: Zijn er overtredingen geconstateerd? Hoe is ermee omgegaan?

Via KinderopvangGids kun je alle geregistreerde locaties doorzoeken op stad, type opvang en beschikbaarheid. Bekijk bijvoorbeeld het aanbod in:

• Amsterdam
• Rotterdam
• Den Haag
• Utrecht

Veelgestelde vragen

Is gastouderopvang net zo veilig als een kinderdagverblijf?

Ja. Beide vormen vallen onder de Wet kinderopvang en worden jaarlijks geinspecteerd door de GGD. Een gastouder moet voldoen aan dezelfde veiligheidseisen als een kinderdagverblijf. Het huis wordt gecontroleerd op brandveiligheid, giftige stoffen, en veiligheid van de buitenruimte. Daarnaast moet elke gastouder een geldig EHBO-certificaat voor kinderen hebben en een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) overleggen.

Krijg ik kinderopvangtoeslag bij een gastouder?

Ja, je hebt recht op kinderopvangtoeslag voor gastouderopvang, mits de gastouder geregistreerd staat in het Landelijk Register Kinderopvang en werkt via een geregistreerd gastouderbureau. De bureaukosten (de vergoeding voor het gastouderbureau) vallen niet onder de toeslag. Let op dat het maximumuurtarief voor gastouderopvang lager is dan voor kinderdagverblijven.

Wat gebeurt er als mijn gastouder ziek is?

Dit verschilt per gastouderbureau. Sommige bureaus regelen vervanging via een andere gastouder in hun netwerk. Andere bureaus bieden geen vervanging en dan moet je zelf een oplossing zoeken. Vraag hier altijd naar voordat je een contract tekent. Bij een kinderdagverblijf speelt dit probleem minder, omdat er altijd een team van medewerkers is dat de opvang kan overnemen.

Kan ik kinderdagverblijf en gastouder combineren?

Ja, dit is mogelijk en komt steeds vaker voor. Je ontvangt voor beide opvangvormen kinderopvangtoeslag, zolang beide locaties geregistreerd staan. Let op dat de maximumuurtarieven per opvangvorm verschillen. De Belastingdienst berekent de toeslag per opvangvorm apart. Dit kan financieel voordelig uitpakken doordat je het maximale aantal toeslaguren over twee vormen verdeelt.

Vanaf welke leeftijd kan mijn kind naar een kinderdagverblijf of gastouder?

Bij zowel het kinderdagverblijf als de gastouder kunnen kinderen al terecht vanaf circa 6 tot 12 weken oud, afhankelijk van het beleid van de locatie of de gastouder. De meeste ouders brengen hun kind naar de opvang zodra het zwangerschaps- en bevallingsverlof afloopt, doorgaans wanneer het kind ongeveer 3 tot 4 maanden oud is. Bij een gastouder is de opvang voor hele jonge baby's vaak iets makkelijker te regelen dankzij de kleinere groep en de rustigere omgeving.

Maak de juiste keuze voor jouw gezin

Of je nu kiest voor een kinderdagverblijf, een gastouder, of een combinatie van beide: het belangrijkste is dat de opvang past bij de behoeften van jouw kind en jouw gezinssituatie. Neem de tijd om te vergelijken, stel vragen, en vertrouw op je gevoel.

Zoek en vergelijk alle geregistreerde kinderopvanglocaties in Nederland via KinderopvangGids. Filter op type opvang, stad en wijk, en vind de opvang die bij jouw gezin past.